J.F. De Boever, Symbolist

The complete blog can be found on:

http://deboever.tumblr.com/

Ceci n’est pas (un) De Boever

On nous a posé la question si ce tableau, signé “JF 1912” pourrait être un autoportrait du peintre Jean François De Boever.

Il est certain qu’il ne s’agît pas d’un autoportrait du peintre De Boever.

D’abord, ce n’était pas de son genre de peindre un autoportrait. Nous savons qu’il n’en a jamais fait.

Ensuite, il n’a jamais signé des œuvres de ses initiales ; jusqu’en 1908 il signait « J.F. De Boever » ; à partir de cette date il signait « J.De Boever ».

Finalement, à cette époque (1912), De Boever portait pas non seulement une moustache, mais il était aussi barbu.

Il nous semble que ce tableau se situe plutôt dans le milieu des peintres-amateurs doués, plutôt que dans le milieu des peintres professionnels. Un peintre professionnel ne signe jamais son tableau de ses initiales seulement ! Nous avons peur qu’on ne pourra jamais trouver l’auteur de ce tableau.

Roger De Buyst

Zonder Roger De Buyst was Jan Frans De Boever misschien één van de vele schilders geweest waarvan de naam en het werk definitief in de vergetelheid waren beland. Als jonge bibliofiel liep Roger De Buyst geregeld langs bij het aloude antiquariaat Mestdagh, gevestigd in één der schilderachtige kleine huisjes die tegen de Gentse Sint-Niklaaskerk aangeleund stonden, en waar in die tijd wel altijd iets te ontdekken viel. Daar vond hij, op een dag in 1948, een album met 31 foto’s van schilderijen van Jan Frans De Boever. Dit album, ooit het paradepaardje van De Boever, bevatte een selectie van wat hij als zijn beste werken beschouwde, en moest dienen om bezoekers en potentiële kopers te overtuigen van zijn capaciteiten. Hoe dit prestigealbum in het antiquariaat terechtgekomen was heeft nooit iemand geweten. De Boever zelf overleed minder dan een jaar later, vergeten, en zonder dat Roger De Buyst ooit met hem in contact kwam. Maar de vonk was overgeslagen; zijn belangstelling voor Jan Frans De Boever bleef bestaan. Toen in 1984 het Museum Léon De Smet voor de tentoonstelling van De Boevers gouaches voor Les Fleurs du mal een monografie over De Boever wilde uitgeven, kwam men bijna vanzelfsprekend bij Roger De Buyst terecht. Hij had alle beschikbare inlichtingen  gekregen van Rosa en Frits De Boever, jongste kinderen van Jan Frans, en hij zou ook de redder worden van het De Boever-archief. Ook de stichting van de Studiekring Jan Frans De Boever was zijn initiatief. De talloze vergaderingen waarop informatie uitgewisseld werd over het leven, de denkwereld en het oeuvre van Jan Frans De Boever gingen in zijn studeerkamer door. Omdat de monografie van 1984 hem onvoldaan had gelaten, zou hij in het begin der jaren negentig de aanzet geven tot het schrijven van een geheel nieuw boek, ditmaal een monografie met oeuvrecatalogus. Ziekte zou hem beletten zijn medewerking aan de eerste druk even intensief te maken als hij had gehoopt, maar steeds bleef hij de bezieler, doch tegelijk het nuchtere en relativerende element. Jaren later, toen zijn ziekte uiteindelijk de bovenhand haalde, was Jan Frans De Boever een der onderwerpen die hem het langst bleven boeien. Roger De Buyst overleed op 23 mei 1999, als door een vreemde bestemming, dag op dag een halve eeuw na het overlijden van Jan Frans De Boever

Woman who read are dangerous…

A few years ago I saw De Boevers 1905 painting “Le Roman de la Rose”:

I found this painting rather strange, because it didn’t fit in De Boevers career as a painter. After cleaning the painting, a kind of gremlin in the right upper corner was discovered, which was first not visible. I wondered why De Boever had done this? Was the lady really reading the medieval novel “Le Roman de la Rose” by Jehan de Meung? This is very improbable; 100 years ago normal people didn’t read such books. Why was the woman looking in such a strange way? Was she only dreaming? Because of the gremlin near her, it seems not probable at all. I believe that the woman has been reading an erotic novel, and that now she is masturbating! In order to avoid that innocent people who saw the painting should be shocked, De Boever has hidden the gremlin and he gave the painting a complete innocent title. The real meaning of the painting was reserved for insiders: the owner of the painting and maybe some close friends.

You believe that I am exaggerating? Please have a look at the three other pictures.

Antoine Wiertz

The first one is the 1853 painting “La liseuse de romans” (the novel reader) by Antoine Wiertz. It shows a naked woman who is reading erotic books; the devil is giving her some more pornographic books.

Félicien Rops

The second picture is the 1878 drawing “Le bibliothécaire” (The Librarian) by Félicien Rops. It shows also a reclining female nude; she too is reading erotic books and the devil is bringing her some more books.

Of course, lonely naked women reading erotic books are certainly going to masturbate… and so does the woman from De Boevers “Roman de la Rose”. Difference is of course that De Boever is hiding the real subject of his painting. So it is difficult to prove that she is really going to masturbate. A hidden gremlin in the corner is not enough. But….the proof comes from a painting that De Boever made 17 years later.

In 1922 De Boever made a painting called “La Béatrice”. A woman has been reading an erotic novel; now she has shut the book and she is dreaming. At her side are four devils; one of them is playing soft music for her. The woman is going to uncover her breasts; the second devil is guiding her hand to unlock her dress. The two other devils are going to lift her petticoat, putting her up to masturbate!

With De Boever, a painting that might seem rather innocent, reveals to have a hidden meaning! But we knew already that “Woman who read are dangerous”… 

Woman on crosses

Jürgen Zänker, professor at the Dortmund University, has written a book called “Cruxifixae – Frauen am Kreuz” about crucified woman in art! You can’t imagine a subject, or there is a book on it.

I have read this book (150 pages, illustrated) with much interest, because De Boever has also made a painting called “La Crucifiée”.

  Jan Frans De Boever

Jürgen Zänkers conclusion is that in art history almost all crucified woman on paintings are alive; seldom they are dead; and if they are dead, their bodies are always intact.

Not so with De Boever. It is a pity that on writing his book Zänker didn’t know De Boevers painting. It shows the remains of a female body, nearly a skeleton, still pending on the cross, victim of a satanic ritual, used in a shameless black mass.

It is the last painting that De Boever ever made; he should die only a few months later. It is a nice example of the clear/obscure technique that De Boever used at this epoch. Why did he wait until the end of his lifetime for painting this subject? He painted many blaspheme images. Did he perhaps have some scruple to paint this ultimate subject?

Compare with Rops’ Temptation of Saint Anthony, with the woman that is clearly alive; compare with Waterhouses dead martyr Saint Eulalia whose body is perfectly intact; compare with the picture by Drtikol, the Czech photographer and with Albert von Keller, whose woman might be dead or alive, who knows?

 Albert von Keller

  John William Waterhouse

  Félicien Rops

     František Drtikol

Anyway, De Boever went (once more) much farther than any other artist!

Geen De Boever…

Een lid van de studiekring stuurde ons de foto van een schilderij, met de vraag of dit niet aan De Boever deed denken?

Voorwaar een verantwoorde vraag, want het is een schilderij van hoge kwaliteit met bepaalde elementen die wel degelijk aan De Boever herinneren.

De tekst op de achterzijde van het schilderij reikt de sleutel tot oplossing van het raadsel aan: “A mon cher et vieil ami Léopold - Joseph Le Roy - 15-2-38”.

Joseph Le Roy (1812-1860) was een schilder van de Romantiek, en het symbolisme is diep in de Romantiek geworteld, denken we maar aan voorlopers als Antoine Wiertz en Félicien Rops.

Het schilderij stelt klaarblijkelijk Maria Magdalena voor. De legende, gedeeltelijk gebaseerd op de bijbel, wil dat de zondares Maria Magdalena zich na de kruisdood van Christus terugtrok in een grot in de woestijn, om er boete te doen. Zij legde haar kleren af en kastijdde voortdurend haar mooie maar o zo zondige lichaam, om zich geheel van de wereld te zuiveren. Ze sloeg de schoonheid er af en de vleselijke begeerte er uit. Aan haar voeten ligt een schedel, vanitas-motief en aloud symbool van de vergankelijkheid van het aardse.

Het thema van Maria Magdalena boeide ook De Boever heel erg: onder de titels “Thanatos” en “Le Destin” maakte hij meerdere schilderijen die de mooie zondares tonen terwijl zij boete doet in haar grot. De Boever zou De Boever niet zijn indien hij er niet zou van geprofiteerd hebben om de vrouw slechts gekleed in sluiers voor te stellen, en haar af te beelden met een obligate schedel!

J.F. De Boever en Charles Doudelet

Charles Doudelet, illustratie voor “Les sept filles d’Orlamonde” uit Douze Chansons van Maurice Maeterlinck.

In het begin van de twintigste eeuw waren in Gent twee symbolistische schilders actief: Charles Doudelet en Jan Frans De Boever. Hoe verhielden zij zich tot elkaar?

Charles Doudelet en J.F. De Boever hadden eigenlijk vrij weinig gemeen. Charles Doudelet was een zeer cerebraal schilder, terwijl De Boever een echte materialist was. Doudelet vergeestelijkte en idealiseerde de vrouw, De Boever maakte ze tastbaar en uitgesproken vleselijk aanwezig in zijn gehele oeuvre. Doudelet was een overtuigde katholiek, terwijl De Boever een libertijn was die zich afzette tegen zijn katholieke opvoeding.

Technisch is hun werk ook sterk verschillend: De Boever was een rasechte schilder, zeer bedreven met gouache; Doudelet was in de eerste plaats een boekillustrator en grafisch kunstenaar, vooral knap in houtsneden, maar die ook schilderde met olieverf.

De Boever en Doudelet hebben elkaar vrij weinig ontmoet, want van 1900 tot 1924 woonde Charles Doudelet in Italië, terwijl De Boever zijn geboortestad Gent nauwelijks verliet. Toen Doudelet terug in Gent was, hebben ze zowel in 1925 als in 1926 telkens twee gezamenlijke tentoonstellingen gehouden. Op dat ogenblik was Doudelet reeds 64 jaar en duidelijk al op zijn retour. De Boever van zijn kant was toen op het hoogtepunt van zijn succes. Invloed op elkaar zullen zij dus niet meer hebben gehad!

The gates of hell

This painting, called “L’Antre” shows the gates of hell in De Boevers imagination.

Until a few weeks ago I thought that it was simply a representation of the gates of hell, surrounded by snakes. A little devil and a naked woman are the gatekeepers. Inside the grotto a kind of Kama Sutra can be seen with skeletons and naked women having sex in different kind of postures.

Only recently I realised that this painting represents much more than that. Muslim believe that their martyrs go straight to heaven and receive 70 virgins each. De Boever reverses this kind of situation and replaces heaven by hell. The skeletons on his painting are men who during their life sacralised evil, who have been fornicating all their lifetime in the brothels, who have spent all their money on villain whores and who never had any moral scruple. They receive in hell as their recompense naked woman for going on with their debaucheries in eternity. Skeletons are picking up as much woman they want for giving rein to their impure passions. Even flying through the air, a skeleton is doing some quick effort for catching one more woman for recreation…

Finally, the snakes are not meant at all to prevent the damned to flee from hell, but are meant to forbid good-natured men to trespass the gates of hell and to profit from a recompense that they do not deserve…

We can only wish that De Boever, after his vicious life, was allowed to go straight to that kind of hell.

Bronnen: Visueel onderzoek schilderij 24x39cm; catalogus Zaal Taets 1912; lijst becommentarieerde werken 1918; fotoalbum 1918; diapositief nr 75; archieffoto.

Lucas De Vuyst, restaurateur

Doordat Jan Frans De Boever al zijn schilderijen achter glas monteerde, verkeren zijn schilderijen doorgaans in vrij goede staat. Omdat een aantal van zijn werken in de loop der tijd wel eens op zolder waren beland, kan het voorkomen dat zich enkele ingrepen opdringen zoals het verwijderen van een vochtvlek of het opvullen van een lacune.

Het probleem van de keuze van een bekwame restaurateur stelt zich dan voor de verzamelaar. Uit eigen ervaring kunnen we de Gentse restaurateur Lucas De Vuyst aanbevelen. Het feit dat in zijn persoonlijke verzameling een aantal schilderijen van Jan Frans De Boever voorkwamen, staat er garant voor dat hij als restaurateur respect  heeft voor de bijzondere aard van deze schilderijen en voeling heeft met de techniek van Jan Frans De Boever als schilder.

Lucas De Vuyst, Bromeliastraat 76, 9040 Sint-Amandsberg

tel/fax 09 2288463    Lucas.Devuyst@telenet.be